Stężenie procentowe i rozpuszczalność

Stężenie procentowe mówi, ile gramów substancji jest w 100 g roztworu. Rozpuszczalność to masa substancji, która w danej temperaturze rozpuszcza się w 100 g wody.

Stężenie procentowe

stężenie procentowe: $C_{p} = \frac{m _{s}}{m _{r}} \cdot 100%$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej, wzór kluczowy; gdzie:
$C_{p}$ stężenie procentowe roztworu $%$
$m_{s}$ masa substancji rozpuszczonej $g$
$m_{r}$ masa roztworu $g$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki
masa roztworu: $m_{r} = m_{s} + m_{w}$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej; gdzie:
$m_{r}$ masa roztworu $g$
$m_{s}$ masa substancji rozpuszczonej $g$
$m_{w}$ masa wody (rozpuszczalnika) $g$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Gęstość roztworu

gęstość roztworu: $d = \frac{m _{r}}{V _{r}}$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej; gdzie:
$d$ gęstość roztworu $g/c m^{3}$
$m_{r}$ masa roztworu $g$
$V_{r}$ objętość roztworu $c m^{3}$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Rozpuszczalność

stężenie roztworu nasyconego: $C_{p} = \frac{R}{R + 100 g} \cdot 100%$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej; gdzie:
$C_{p}$ stężenie procentowe roztworu $%$
$R$ rozpuszczalność: masa substancji, która rozpuszcza się w 100 g wody w danej temperaturze $g$
Strona wzoru: jednostki
masa substancji w roztworze nasyconym: $m_{s} = \frac{R \cdot m _{w}}{100 g}$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej; gdzie:
$m_{s}$ masa substancji rozpuszczonej $g$
$R$ rozpuszczalność: masa substancji, która rozpuszcza się w 100 g wody w danej temperaturze $g$
$m_{w}$ masa wody (rozpuszczalnika) $g$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Rozcieńczanie i mieszanie

rozcieńczanie i zatężanie: $C_{p 1} m_{r 1} = C_{p 2} m_{r 2}$; zakres podstawowy, klasy 7–8 szkoły podstawowej; gdzie:
$C_{p 1}$ stężenie roztworu 1 $%$
$m_{r 1}$ masa roztworu 1 $g$
$C_{p 2}$ stężenie roztworu 2 $%$
$m_{r 2}$ masa roztworu 2 $g$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki
mieszanie roztworów: $C_{p 1} m_{r 1} + C_{p 2} m_{r 2} = C_{p 3} (m_{r 1} + m_{r 2})$; zakres podstawowy; gdzie:
$C_{p 1}$ stężenie roztworu 1 $%$
$m_{r 1}$ masa roztworu 1 $g$
$C_{p 2}$ stężenie roztworu 2 $%$
$m_{r 2}$ masa roztworu 2 $g$
$C_{p 3}$ stężenie roztworu końcowego $%$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Prawa i uwagi

Rozcieńczanie wodą i odparowanie

Dolewanie wody nie zmienia masy substancji, tylko masę roztworu: C_p1 · m_r1 = C_p2 · m_r2, gdzie m_r2 = m_r1 + m_wody. Przy odparowaniu wody masa roztworu maleje.

Reguła krzyżowa

Przy mieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji masy roztworów są w stosunku m_r1 : m_r2 = (C_p3 − C_p2) : (C_p1 − C_p3). To ten sam wynik co ze wzoru na mieszanie, zapisany jako proporcja.

Symbole i jednostki

symbol	znaczenie	jednostka	nazwa
$C_{p}$	stężenie procentowe roztworu	$%$	procent
$m_{s}$	masa substancji rozpuszczonej	$g$	gram
$m_{r}$	masa roztworu	$g$	gram
$m_{w}$	masa wody (rozpuszczalnika)	$g$	gram
$d$	gęstość roztworu	$g/c m^{3}$	gram na centymetr sześcienny
$V_{r}$	objętość roztworu	$c m^{3}$	centymetr sześcienny
$R$	rozpuszczalność: masa substancji, która rozpuszcza się w 100 g wody w danej temperaturze	$g$	gram (na 100 g wody)
$C_{p 1}$	stężenie roztworu 1	$%$	procent
$C_{p 2}$	stężenie roztworu 2	$%$	procent
$C_{p 3}$	stężenie roztworu końcowego	$%$	procent
$m_{r 1}$	masa roztworu 1	$g$	gram
$m_{r 2}$	masa roztworu 2	$g$	gram

Oznaczenia

zakres podstawowy: według podstawy programowej z 2024 r.
7–8klasy 7–8: jest w podstawie programowej klas 7–8 szkoły podstawowej
wzór kluczowy: najczęściej potrzebny na sprawdzianach i maturze; zakreślony na ekranie, z gwiazdką na wydruku

Zakres wynika z wymagań podstawy programowej; numery wymagań są na stronie każdego wzoru.