Mol i masa molowa

Mol to porcja substancji, w której jest 6,02·10²³ drobin (atomów, cząsteczek albo jonów). Masa molowa w g/mol jest liczbowo równa masie cząsteczkowej w u.

W tym dziale nie ma wzorów z klas 7–8

Wszystkie wzory działu należą do liceum i technikum.

Mol i liczba drobin

liczba moli: $n = \frac{m}{M}$; zakres podstawowy, wzór kluczowy; gdzie:
$n$ liczba moli (ilość substancji) $mol$
$m$ masa substancji $g$
$M$ masa molowa substancji $g/mol$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki
liczba drobin: $N = n N_{A}$; zakres podstawowy; gdzie:
$N$ liczba drobin (atomów, cząsteczek albo jonów)
$n$ liczba moli (ilość substancji) $mol$
$N_{A}$ stała Avogadra $1/mol$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Masa atomowa i skład związku

średnia masa atomowa pierwiastka: $A = \frac{A _{1} x _{1} + A _{2} x _{2}}{100%}$; zakres rozszerzony; gdzie:
$A$ średnia masa atomowa pierwiastka $u$
$A_{1}$ masa atomowa izotopu 1 $u$
$x_{1}$ zawartość procentowa izotopu 1 w pierwiastku $%$
$A_{2}$ masa atomowa izotopu 2 $u$
$x_{2}$ zawartość procentowa izotopu 2 w pierwiastku $%$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki
zawartość procentowa pierwiastka: $w_{E} = \frac{i M _{E}}{M} \cdot 100%$; zakres podstawowy; gdzie:
$w_{E}$ zawartość procentowa pierwiastka E w związku (procent masowy) $%$
$i$ liczba atomów pierwiastka E w cząsteczce (indeks we wzorze)
$M_{E}$ masa molowa pierwiastka E $g/mol$
$M$ masa molowa związku $g/mol$
Strona wzoru: przekształcenia i jednostki

Prawa i uwagi

Masa molowa związku

Masa molowa związku to suma mas molowych atomów z jego wzoru, z masami atomowymi z układu okresowego: M(H₂SO₄) = 2 · 1 + 32 + 4 · 16 = 98 g/mol.

Wzór empiryczny i rzeczywisty

Z zawartości procentowych pierwiastków liczymy stosunek liczby moli atomów (procent dzielimy przez masę molową pierwiastka) i sprowadzamy go do najmniejszych liczb całkowitych: to wzór empiryczny. Wzór rzeczywisty jest jego wielokrotnością, którą wyznacza masa molowa związku.

Symbole i jednostki

symbol	znaczenie	jednostka	nazwa
$n$	liczba moli (ilość substancji)	$mol$	mol
$m$	masa substancji	$g$	gram
$M$	masa molowa substancji	$g/mol$	gram na mol
$N$	liczba drobin (atomów, cząsteczek albo jonów)	$-$	bez jednostki
$N_{A}$	stała Avogadra	$1/mol$	jeden na mol
$A$	średnia masa atomowa pierwiastka	$u$	jednostka masy atomowej
$A_{1}$	masa atomowa izotopu 1	$u$	jednostka masy atomowej
$A_{2}$	masa atomowa izotopu 2	$u$	jednostka masy atomowej
$x_{1}$	zawartość procentowa izotopu 1 w pierwiastku	$%$	procent
$x_{2}$	zawartość procentowa izotopu 2 w pierwiastku	$%$	procent
$w_{E}$	zawartość procentowa pierwiastka E w związku (procent masowy)	$%$	procent
$i$	liczba atomów pierwiastka E w cząsteczce (indeks we wzorze)	$-$	bez jednostki
$M_{E}$	masa molowa pierwiastka E	$g/mol$	gram na mol

Oznaczenia

zakres podstawowy: według podstawy programowej z 2024 r.
zakres rozszerzony: matura z chemii jest tylko na poziomie rozszerzonym
wzór kluczowy: najczęściej potrzebny na sprawdzianach i maturze; zakreślony na ekranie, z gwiazdką na wydruku

Zakres wynika z wymagań podstawy programowej; numery wymagań są na stronie każdego wzoru.